تعلیم و تربیت درحوزه علمیه
109 بازدید
تاریخ ارائه : 1/26/2013 1:24:00 PM
موضوع: اخلاق و عرفان

آیا با درس دادن استاد درکلاس و رفتن تا جلسه بعدو در پایان هم امتحان گرفتن تعلیم و تربیت اتفاق می افتد؟

سوال جدی امروز ماست

  بنظر می رسد آموزش اتفاق می افتد ولی تربیت اینچنین نیست . باید یادی کنیم ازسنت اصیل و کهن حوزه های مقدس علمیه که طلبه درکناراستادزندگی می کرد و بااستادش معاشرت داشت . آن بود که طلبه را هم ازنظرعلمی و هم ازنظرتربیتی می ساخت .

استادیکه امروز فرصت یک چائی خوردن با شاگردش را ندارد و یا دراین وادیها نیست و از اوضاع و احوال شاگردانش در ابعاد مختلف بیخبر است چه می کند.؟آیامدیرمدرسه شبانگاهان در مدرسه هست ؟ازاحوال طلبه ها با خبر،باخانواده انها درارتباط می باشد.

نکند سرعت زمانه ما را هم درنوریده است و کیفیت فدای کمیت شده است .آیا به این شکل موفق خواهیم بود و باید در یک کلام گفت به کجا می رویم . راستی مقصد کجاست؟؟؟

آیا در زمان معاصرمیتوان نیز چنین بود و یا باید دنبال راهکارهای جدیدبود.

باید آنهائیکه درحوزه دستی و مسئولیتی دارند در این باره اندیشه کنند.

 

خوب است به این آیه قران توجه کنیم:

قرآن کریم در آیه‏ى صد و بیست و نهم سوره‏ى بقره به‏ اهمیت تعلیم و تربیت نسل آینده و دعاى ابراهیم‏ در این مورد اشاره مى‏کند و مى‏فرماید:

129. رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِیهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیتِکَ وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتبَ وَ الحِکْمَةَ وَ یُزَکِّیهِمْ إِنَّکَ أَنْتَ العَزِیزُ الحَکِیم

 

[اى‏] پروردگار ما! و در میان آنان فرستاده‏اى از [خود] شان برانگیز، تا آیات تو را بر آنان بخواند [و خود پیروى کند]، و کتاب و فرزانگى به آنان بیاموزد، و آنها را رشد دهد [و پاک کند؛ زیرا] که تنها تو شکست ناپذیر [و] فرزانه‏اى.

نکته‏ها و اشاره‏ها:

1. آخرین دعاى ابراهیم در این‏جا این است که: خدایا مربّى الهى از میان نسل آینده‏ «1» براى آنان قرار ده تا آیات تو را بر آنها بخواند و به آنان کتاب و حکمت بیاموزد.

این دعا نشان‏دهنده‏ى عظمت روحى و بیانگر سوز درونى ابراهیم علیه السلام است. با آن‏که خود ابراهیم علیه السلام در حال حیات است و از پیامبران برجسته‏ى الهى است، براى نسل‏هاى آینده دعا مى‏کند و درخواست پیامبر مى‏کند.

آرى دعاى ابراهیم علیه السلام مستجاب شد و پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله فرمود:

من نتیجه‏ى دعاى پدرم ابراهیم هستم. «2»

2. ابراهیم علیه السلام، پیامبرى از میان خود مردم درخواست مى‏کند؛ چرا که رهبران و مربیان انسان باید از نوع خودش باشند و غرایز و صفات بشرى را داشته باشند تا بتوانند از نظر عملى، الگوى شایسته‏اى براى دیگران باشند.

بدیهى است که اگر پیامبران از جنس بشر نباشند، نمى‏توانند دردها، نیازها، مشکلات و گرفتارى‏هاى مختلف انسان را درک کنند و از این رو انسان نیز نمى‏توانند از آنها سرمشق بگیرند.

3. نیاز جامعه‏ى بشرى به راه‏نما و رهبر الهى از اساسى‏ترین نیازهاست و اگر از قرن‏ها قبل براى آن دعا مى‏شود نشان دهنده‏ى اهمیت و نقش مهم آن‏ است.

4. در دعاى ابراهیم علیه السلام تعلیم همراه با تزکیه و حکمت آمده است. برخى آیات دیگر قرآن نیز چنین است.

آرى تعلیم و یاد دادن مطالب کتاب هنگامى نتیجه‏ى مطلوب دارد که همراه با بینش، حکمت، تزکیه و پاکى روح و رشد معنوى باشد.

5. دعاهاى ابراهیم علیه السلام در قرآن بازگو شده تا هم روش دعا کردن را به ما بیاموزد و دعاهاى مهم را به ما گوشزد کند.

آرى، دعا کردن براى تعلیم و تربیت نسل آینده و اهمیت دادن به آن، روش پیامبران بزرگ خداست.

دعاى صبح و آه شب کلید گنج مقصود است‏


بدین راه و روش مى‏رو که با دلدار پیوند است‏




 

(حافظ)

6. رهبر مردم باید دستورات الهى را بر مردم بخواند و خود نیز بدان عمل کند؛ «3» یعنى الگوى عملى مردم باشد، تا سخنان او در عمل اثر کنند.

7. مقصود از حکمت در این آیه چیست؟

حکمت به معناى فرزانگى است و در این‏جا، منظور دانش‏ها، اسرار و نتایج احکام و قوانین الهى است که رهبران الهى براى مردم بیان مى‏کنند. «4»

8. در این آیه به برخى اهداف علمى و عملى پیامبران الهى اشاره شده است:

الف) خواندن آیات بر مردم و پیروى از آن (ارائه‏ى الگوى عملى)؛

ب) آموزش کتاب‏هاى آسمانى به مردم؛

ج) بیان فلسفه‏ى احکام و علوم و علل و اسرار قوانین الهى؛

د) پاک کردن جان مردم و رشد دادن آنها  (تربیت).

9. در این آیه به تعلیم، قبل از تزکیه اشاره شده است. شاید این آیه به ترتیب طبیعى اشاره مى‏کند، که معمولًا آموزش قبل از تربیت است. و آیات دیگر به اهمیت تربیت و هدف بودن آن اشاره دارند.

آموزه‏ها و پیام‏ها:

1. به فکر تعلیم و تربیت نسل آینده باشید و در مورد آنها دعا کنید.

2. الگودهى، تربیت و آموزش کتاب و دانش از اهداف پیامبران الهى است.

3. معلمان به هر دو جنبه‏ى تعلیم و تربیت توجه کنند.

4. معلمان به سخنان خود عمل کنند و الگوى عملى به شاگردان بدهند.

5. معلم و مربى، باید خودى باشد (تا بتواند با مخاطب هم‏دلى و هم‏دردى کند).

---------------------------------------------------------------------------------

 

(1). البته مقصود «منهم» در آیه، نسل آینده‏ى ابراهیم (ذریّه) است؛ بنابراین، پیامبران‏الهى از نسل ابراهیم علیه السلام بودند

(2). ر. ک: تفسیر صافى؛ تفسیر المیزان، ذیل آیه، «انا دعوة ابى ابراهیم»

(3). واژه‏ى «یتلوا» در اصل به معناى از پى در آمدن است (المفردات فى غریب القرآن، ماده «تلى») بنابراین مراد خواندن و پیروى کردن از محتوا است‏

(4). تفسیر نمونه، ج 1، ص 456