گوش شنوا
96 بازدید
تاریخ ارائه : 1/24/2013 1:53:00 PM
موضوع: اخلاق و عرفان

قران در آیه 61 ازسوره توبه می فرماید:

( وَمِنْهُمُ الَّذِینَ یُؤْذُونَ النَّبِیَّ وَیَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَیْرٍ لَکُمْ یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَیُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِینَ وَرَحْمَةٌ لِلَّذِینَ آمَنُوا مِنکُمْ وَالَّذِینَ یُؤْذُونَ رَسُولَ اللّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ‏)

و از آن (منافق) ان کسانى هستند که پیامبر را آزار مى‏دهند و مى‏گویند:

«او گوش (ى، و خوش باور) است!» بگو: «گوشىِ خوب بودن، به نفع شماست. [او] به خدا ایمان دارد؛ و مؤمنان را تصدیق مى‏کند؛ و رحمتى است براى کسانى از شما که ایمان آورده‏اند.» و کسانى که فرستاده خدا را آزار مى‏دهند، برایشان عذابى دردناک است.

شأن نزول:

درباره‏ى داستان نزول این آیه نقل شده گروهى از منافقان درباره‏ى پیامبر صلى الله علیه و آله سخنان ناشایست مى‏گفتند که یک نفرِ آنان هشدار داد: ممکن است این سخنان به گوش پیامبر صلى الله علیه و آله برسد، و دیگرى گفت: مهم نیست، ما هر چه مى‏خواهیم مى‏گوییم و اگر به گوش او رسیده نزد وى مى‏رویم و انکار مى‏کنیم و او از ما مى‏پذیرد؛ زیرا محمد صلى الله علیه و آله آدم خوش باورى است که هرکس هر چه بگوید، مى‏پذیرد «1».

آیه‏ى فوق بدین مناسبت فرود آمد و به این منافقان پاسخ داد.

نکته‏ها و اشاره‏ها:

1. آیه‏ى فوق اشاره دارد که آنان نقطه قوت پیامبر صلى الله علیه و آله را نقطه ضعف مى‏پنداشتند و براى آزارش به او «اذُن» یا خوش باور مى‏گفتند. «2»

2. یکى از صفات لازم براى یک رهبر محبوب آن است که نهایت لطف و محبت را از خود نشان دهد و عذرهاى مردم را بپذیرد و در مورد عیب‏هاى آنان، پرده‏درى نکند و آبرو و شخصیت آنان را حفظ نماید. و این نقطه قوت در پیامبر صلى الله علیه و آله وجود داشت. او بسیارى از چیزها را متوجه مى‏شد، ولى به روى خود نمى‏آورد تا دروغ‏گویان رسوا نشوند و راه توبه بر آنان سد نگردد و مردم از اطراف او پراکنده نشوند.

3. مفسران در مورد تعبیر «خیرٌ لکم» دو احتمال داده‏اند:

یکى این که او سخن‏پذیر خوبى به نفع شماست.

و دیگر این‏که او سخنان مفید و نیک را به نفع شما مى‏شنود (نه هر سخنى را) «3» و عذرخواهى افرادى که به نفع آن‏ها و جامعه است، مى‏پذیرد.

هر دو احتمال مى‏تواند مقصود آیه باشد، ولى احتمال اول ظاهرتر است

4. از این آیه استفاده مى‏شود که پیامبر صلى الله علیه و آله دو برنامه داشت: نخست، حفظ ظاهر و جلوگیرى از پرده‏درى که در این مرحله به همه سخنان گوش مى‏داد و انکار نمى‏کرد و دوم، برنامه عملى که در این مرحله تنها به فرمان‏هاى الهى و پیشنهادهاى مؤمنان راستین توجه مى‏کرد.

5. در این آیه آمده است که پیامبر صلى الله علیه و آله براى مؤمنان رحمت است و در آیات دیگر قرآن مى‏خوانیم که او براى تمام جهانیان رحمت مى‏باشد «1» و این یا به جهت درجات و مراتب رحمت است که برخى مراتب، همه‏ى جهانیان را شامل مى‏شود و مراتب عالى به مؤمنان اختصاص دارد.

و یا بدین جهت است که استعداد و زمینه‏ى استفاده از رحمت پیامبر صلى الله علیه و آله براى همه مردم وجود دارد، ولى فعلیّت و تحقق آن براى مؤمنان است؛ رحمت او مانند بارانى است که به همه جا مى‏بارد و هر کس به اندازه‏ى استعداد و ظرفیت خود از آن بهره مى‏برد.

6. از آیه استفاده مى‏شود که اذیت کردن پیامبر صلى الله علیه و آله با عیب‏جویى از او، گناهى بزرگ است.

7. از این آیه استفاده مى‏شود که برخى اصحاب منافق پیامبر صلى الله علیه و آله را اذیت مى‏کردند؛ بنابراین، همه‏ى اصحاب عادل نبوده‏اند.

8. مقصود از ایمان پیامبر صلى الله علیه و آله به مؤمنان، تصدیق سخنان آن‏هاست و این درسى براى همه‏ى مؤمنان است.

آموزه‏ها و پیام‏ها:

1. آیه به رهبران الهى و مبلغان دینى مى‏آموزد که سعه صدر داشته باشند و به سخنان مردم گوش دهند و مایه رحمت براى آنان باشند.

2. هر کس با سخنان خود رهبران دینى را اذیت کند، فرجامى عذاب‏آلود دارد.

 

استفاده ما از این آیه:

آنچه در تفاسیرآمده بصورت خلاصه مطلب فوق بود , ولی باید گفت :

درزمان ما مثل این است که بسیاری گوش خود را برروی سخنان بحق و ناحق دیگران بسته اند. حتی حاضرنیستند برای مدتی کم به حرف همدیگرگوش فرا بدهند . همین مسئله به ظاهر ساده , اثرات سوئی   امروزدرزندگی فردی وخانوادگی و بخصوص اجتماعی ما گذاشته است.

طبیعتا هرچه مسئولیتها بزرگترباشد بایدگوشها طاقت بیشترشنیدن تا گفتن را داشته باشند.

حداقل بیائیم حرفها و فریادهای یکدیگررا گوش کنیم . شاید مظلومی است که ما را صدا می زند.

آیا پدریک خانواده یا مدیریک مدرسه یا اداره و یا استاد دانشگاه حوزه و دانشگاه و یا وزیرو نماینده مجلس و غیره وقتی برای شنیدن دارند.؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!

 

(1). شأن نزول‏هاى متعددى در مورد آیه‏ى فوق روایت شده که بى‏شباهت به یکدیگر نیست‏

(2). واژه‏ى «اذُن» در اصل به معناى «گوش» است و به افرادى که زیاد به حرف مردم گوش مى‏دهند و خوش باورند نیز گفته مى‏شود

(3). بنا بر احتمال اول، «اذن خیر» مضاف و مضاف الیه (اضافه بیانیه) است و بنا بر احتمال دوم، اضافه‏ى وصف به مفعول است‏