منزلت عقل وعقلانیت درنزد ما
13 بازدید
موضوع: سایر


کتابی است از علامه عبدالله جوادی آملی بنام منزلت عقل درهندسه معرفت دینی که بسیارخوب وقابل توجه است.

دراین کتاب عقل ونقل بعنوان دو منبع معرفتی دین یعنی شناخت قرآن واسلام معرفی شده است.

بعد می نویسند عقل شامل عقل تجربی (کلیه علوم تجربی) وعقل تجریدی(فلسفه) وعقل نیمه تجریدی(ریاضیات) وناب (عرفان) می باشد. ونقل هم منظورمنقول آیات وروایات.

بواسطه این دو منبع می توان هم قول الهی(آیات وروایات) وهم فعل الهی (طبیعت وخلقت) راشناخت . درنتیجه دین درمقابل علوم تجربی وفلسفه وعرفان وغیره قرارنمی گیرد و همه این علوم زیرمجموعه دین است.

می نویسند علم سکولاربا این تفسیرومنبع شناختی نداریم بلکه ممکن است عالم ودانشمند موحد ویا سکولارداشته باشیم.

البته دیدگاه موحد وسکولاربه علم وروش وگرایش آن تاثیرمی تواند درنتایج آن علم هم داشته باشد.

این دیدگاه آثارونتایج شاینی دارد ازجمله بحث وحدت حوزه ودانشگاه که درواقع وحدت علمی بین این دونهاد است . یعنی هردونهاد درباره خدا بحث می کنند یکی درباره فعل خدا ودیگری درباره قول خدا .

ازدیگرنتایج آن نفی مکتب تفکیک است که به خیال آنها باید فلسفه وعرفان راازدین یعنی آیات وروایات خارج کرد وآن را جدا بررسی کرد. زیرا درواقع فقها واصولیین ومتکلمین ومحدثین وفلاسفه وعرفا همه دارند دریک جهت فعالیت علمی انجام می دهند وآن شناخت قول الهی است یعنی آنچه معصوم است وحی (قرآن وروایات) است لکن تمام علوم اسلامی معرفت دینی است وممکن است خطا درآن راه داشته باشد. البته اگردقیق وبراساس براهین وروش صحیح معرفت دینی اتفاق بیفتد می تواند مفید علم ویا اطمینان باشد.

این نوع نگاه به منابع دین شناسی می تواند آثاروبرکات زیادی داشته باشد وازافراط وتفریط دردین شناسی جلوگیری کند. هرچند که چون جریان انسانی وغیرمعصومانه (اکثرا) درجریان معرفت دینی ساری وجاری است ازخطاها درامان نیستیم.

لکن هدف من دراینجا بیشترپایبندی ما به گرایش واستفاده ازعقل واندیشه وتفکردرزیست علمی واجتماعی جامعه اسلامی است.

متاسفانه سهم احساسات افراطی وعاطفه کوروتبلیغات شعاری وهیجانی وگفتاروکردارغیرعقلائی هنوزدرمیان ما وجامعه سهم بیشتری دارد.

کافی است نگاه سطحی به وضعیت کتابها وسخنرانیهای دینی وسیاسی واجتماعی وفرهنگی ورفتاروگفتاربعضی مسئولین جمهوری اسلامی داشته باشید تا به این حقیقت تلخ اعتراف کنیم.

موضوعات مهم علمی وفرهنگی واعتقادی وسیاسی واجتماعی وصنعتی وهنری وورزشی وحوزوی ودانشگاهی وصنفی و....که می شود آنها رابراساس عقلانیت (عنوان منبع معرفت دینی) برنامه نویسی وقانون واجرا وعمل کرد تبدیل شده است به بازیهای احساسی وعاطفی وتبلیغاتی وهیجانی.

هنوزنگاه ما به اینکه درکشورباید رشد وتوسعه وپیشرفت همه جانبه وبراساس علم وعقلانیت باشد جایگاه خوب ومناسبی ندارد.

واقعا بیندیشیم که برسردین ؛ علم ؛ هنر؛ اخلاق ؛ فرهنگ ؛ ورزش و.....چه می آوریم وبه کجا می خواهیم برویم.

هنوزنگاه ما به اهمیت دین ؛علم ؛ غرب وشرق شناسی ؛ تمدن ومدنیت ؛ زندگی مسالمت آمیز؛ هنر؛فضا مجازی و......عقلانی نشده است.