مسکن
69 بازدید
تاریخ ارائه : 7/30/2012 5:54:00 PM
موضوع: اخلاق و عرفان

بسم الله الرّحمن الرّحيم‏

1- امورى كه بايد در مسكن به آنها توجه كرد

1- انتخاب مكان 2- با چه پولى خانه بسازيم 3- مساحت خانه چقدر باشد 4- مقدار زيربنا چقدر باشد 5- ديوار كشى و اهميت آن 6- جاى دستشويى و حمام و اتاق خواب كجا باشد 7- سفيد كارى و گچ برى 8- ارتفاع سقف از زمين 9- تجملات خانه 10- خريد و فروش خانه 11- خانه سازى براى ديگران اعم از فرزندان و خويشان تا در بيابان براى كاروانسراها و مسافرين 12- اجاره دادن خانه 13- اشراف داشتن بر منزل ديگران 14- ناودان خانه‏ها 15- دولت و خانه سازى 16- محكم سازى خانه 17- خانه مستولين مملكتى بايد چگونه باشد 18- آپارتمان 19- امنيت در خانه و محدوده آن 20- محل نماز در خانه و بالاخره پيرامون خانه ابدى

2- انتخاب مكان مسكن در روايات‏

و اما انتخاب مسكن‏

امام على در نهج البلاغه نامه‏اى دارد به حارث همدانى مى‏فرمايد: «وَ اسْكُنِ الْأَمْصَارَ الْعِظَامَ فَإِنَّهَا جِمَاعُ الْمُسْلِمِينَ وَ احْذَرْ مَنَازِلَ الْغَفْلَهِ وَ الْجَفَاءِ» (نهج‏البلاغه، نامه 69) يعنى جاى پرت خانه نساز. يعنى از جامعه دور نشو البته نه اينكه همه بيايند تهران ولى در روستا هم كنار مردم باش‏ «فَإِنَّهَا جِمَاعُ الْمُسْلِمِينَ وَ احْذَرْ مَنَازِلَ الْغَفْلَهِ وَ الْجَفَاءِ» كه همانا محل تجمع مسليين است و از محله‏هاى كه بويى از اسلام و خيرات جامعه نبرده‏اند دورى كن مثل كسى كه مى‏گويد من نه خانه كسى مى‏روم و نه كسى با من كارى دارد مثل بوته تيغى كه در كوير خودش مى‏رويد و خودش هم خشك مى‏شود. (از محله‏هايى كه طاغوتى‏ها و از خدا بى خبرها مى‏نشينند دورى كن.

امام صادق و امام باقر مى‏فرمايند مساله هوا را در نظر بگيريد، مى‏خواستند بيمارستان بسازند از زكرياى رازى پرسيدند كجا بسازيم؟ فرمود چهار قطعه گوشت در چهار منطقه شهر آويزان كنيد هر منطقه‏اى ديرتر گوشت فاسد شد آنجا هوا خنك‏تر است پس آنجا بيمارستان بسازيد.

 

مساله آب‏

مواظب باشيد زمين غصبى نباشد كه امام صادق فرمود اگر كسى در زمين غصبى خانه بسازد در صاحب زمين، زمين خود را بخواهد حكومت اسلامى حق دارد خانه را خراب كند و زمين را به صاحبش برگرداند. پس محل و مكان حلال آب فراوان هواى خنك و در كنار امت و دور از مناطق طاغوتى كه از خدا غافل و اهل ظلم هستند.

3- با پول حلال بايد خانه ساخت‏

درباره پول ساختمان‏

پيامبر فرمود: «اتَّقُوا الْبُنْيَانَ فِى الْحَرَامِ فَإِنَّهُ أَسَاسُ الْخَرَابِ» (مستدرك‏الوسائل، ج 3، ص 472) با پول حلال خانه بسازيد و مواظب باشيد در پول ساختند انه حق مردم نباشد و خمس مهم است چون در اين حالت يك پنجم مردم فقير در آن پول شريك هستند حديث داريم‏ «إِنَّ الْحَرَامَ لَا يَنْمِى وَ إِنْ نَمَى لَا يُبَارَكُ لَهُ فِيهِ» (كافى، ج 5، ص 125) مال حرام رشد نمى‏كند يا اگر رشد كمى پيدا كند بركت ندارد. حديث داريم پول‏هايى كه انسان خرج مى‏كند اجر دارد و پولى كه ثوابى ندارد پول بنايى است.

4- مساحت خانه زياد و ارتفاع كم باشد

اسلام مى‏گويد مساحت زمين خانه زياد باشد ولى ارتفاع آن كم باشد البته مثل دفعه قبل نشود كه ما گفتيم دختر و پسر در يك اتاق نخوابند به ما فحش دادند كه ما يك اتاق داريم 5 تا بچه و... من فقط نظر اسلام را مى‏گويم امام خانه‏اى براى يكى از غلام هايش خريد غلام گفت خانه خودتان خوب است ولى امام فرمود تنگ است غلام گفت خانه مرحوم ابوى است امام فرمود مرحوم ابوى خر بود كه مى‏توانست خانه بزرگ داشته باشد ولى بخاطر آثار باستانى در خانه تنگ نشست (البته فرمود اگر ابوى‏ات نفهم بود تو هم بايد همان كار را انجام بدهى).

گاهى نياكان ما كار غلط انجام مى‏دهند يا مى‏گويند خواهى نشوى رسوا همرنگ جماعت شو مثلا كشتى غرق شود 95 نفر شنا بلد نيستند و غرق مى‏شوند حال بايد آن 5 نفر هم كه شنا بلد هستند بخاطر رسوا نشدن غرق شوند؟ پس حفظ آثار باستانى جايى ارزش دارد كه نشانه افتخار است.

يكى از انصار گفت يا رسول الله خانه ما خيلى تنگ است فرمود «ارْفَعْ صَوْتَكَ مَا اسْتَطَعْتَ وَ سَلِ اللَّهَ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَيْكَ» (كافى، ج 6، ص 526) داد بزن و از خداى جدى بخواه كه خانه‏ات توسعه پيدا كند. از سعادت مرد آن است كه خانه بزرگ داشته باشد البته به شرط اينكه حلال باشد ديگران هم داشته باشند و براى كار مفيد باشد و افتخار و فخرفروشى در آن نباشد پس خانه بزرگ بايد مفيد باشد و در آن نفع اجتماعى باشد ديگران را دعوت كند بيايند و بروند و تعليم و تربيت در آن باشد.

و اما حديث براى كسى كه در خانه بزرگ را ببندد و خودش زندگى كند شخصى مريض شد و على آمد ديدن او نگاهى به مريض و خانه بزرگش كرد و پرسيد چه استفاده‏اى تا به حال از اين خانه كردى كه اگر براى قيامت خود استفاده نكرده باشى اين خانه در قيامت وبال تو خواهد بود.

البته ممكن است خانه 100 مترى براى كسى خوب باشد ولى براى ديگرى خانه 400 مترى هم كم باشد پس به تناسب افراد فرق مى‏كند پس حياط منزل در اسلام بايد وسيع باشد و اما در مورد مقدار ساختمان جملاتى داريم از احاديث در اين مورد برايتان مى‏نويسم.

«كُلُّ بِنَاءٍ لَيْسَ بِكَفَافٍ فَهُوَ وَبَالٌ عَلَى صَاحِبِهِ يَوْمَ الْقِيَامَهِ» (كافى، ج 6، ص 531) هر مقدار ساختمانى كه بيش از اندازه است براى تو وبال است يكى براى خواب فرزندانت و ديگرى براى مهمان البته به تناسب افراد فرق مى‏كند. امام صادق (ع) فرمود «مَنْ بَنَى فَوْقَ مَا يَسْكُنُهُ كُلِّفَ حَمْلَهُ يَوْمَ الْقِيَامَهِ» (المحاسن، ج 2، ص 608) ساختمان بيش از مورد نياز مسئوليت در قيامت دارد.

و در احاديث ديگر داريم كه همه روايت ناظر به ساختمان بيش از نياز مى‏باشد و اما يك حديثى هست در مجمع البيان و الحيات رسول اكرم در حال عبور ساختمانى را ديد كه روى آن قبه‏اى ساخته بودند به آن نگريست و پرسيد صاحب آن كيست؟ گفتند از اصحاب شماست صاحب خانه آمد و امام از او روى برگرداند و علت را از اصحاب جويا شد گفتند پيامبر چند روز پيش خانه تو را ديد كه مجلل ساخته بودى و ناراحت شد و احتمالا براى همين است او رفت و آن تجملات را خراب كرد و برگشت و پيامبر او را تحويل گرفت پس بايد مبارزه عملى هم انجام داد اگر كسى خانه باشكوه بسازد و شما تحويل نگيرى ديگر نمى‏سازد چون مى‏سازد تا او را تحويل بگيريد.

اگر كسى نماز جمعه نرفت به او دختر ندهيد البته نه اينكه هر هفته برود ولى سالى چند بار برود و از امت دور و جدا نباشد اميرالمومنين از خانه‏هايى كه ديوار يا در ندارد انتقاد مى‏كند مثل خانه‏هايى كه زمان شاه به سبك غربى‏ها مى‏ساختند حتى حديث داريم كه پشت بام هم بايد ديوار داشته باشد.

5- جايگاه دستشويى و حمام در خانه و عدم استفاده مجسمه در منزل‏

داريم كه دستشويى (فى استر موضع) يعنى موضعى و جايى كه پنهان باشد و پنهان ترين جاى منزل براى دستشويى انتخاب شود يعنى اينطور نباشد كه انسان توى اتاق نشسته است يكى برود دستشويى حمام هم بايد در كنار باشد فاصله چاه آب آشاميدنى و چاه هرز آب بايد چند متر باشد البته اگر آب آشاميدنى باشد طورى نيست چون از آب خوب مى‏رود توى هرز آب. اما اگر بر عكس باشد فاصله بايد زياد باشد چون آب از بالا به پائين نفوذ مى‏كند و حتى حديث داريم اگر زمين محكم است يا نرم چقدر بايد فاصله باشد.

درباره گچ كارى سفارش شده است خانه هايتان را سفيد كنيد و روايات متعدد است ولى همين مقدار بس است. مجسمه سازى، گاهى در مجسمه سازى اهداف مقدسى وجود دارد و منفعتى دارد مثلا در منطقه مرزى مجسمه كار يك انسان را انجام مى‏دهد و البته اگر منافعى بود بايد از فقها پرسيد ولى در خانه نبايد مجسمه باشد و براى اشباع هوس سرمايه دارها يك جوان زحمت بكشد كه آقايى مى‏خواهد جلوى در خانه‏اش يك گرگ باشد. البته در مورد رشته مجسمه سازى اهداف مقدس و مفيد بسيارى وجود ندارد پس براى اهداف عالى اشكالى ندارد.

در اين مورد روايت داريم كه امام مى‏فرمايد البته منظور از اين مجسمه انسان و حيوان است وگرنه مجسمه درخت وگياه و اشكالى ندارد) و در مورد حضرت سليمان داريم كه‏ «يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحاريبَ وَ تَماثيلَ» (سبأ/ 13) افرادى براى حضرت سليمان مجسمه مى‏ساختند كه مجسمه درخت و اينها بود.

و روايت هم داريم كه (لا يزال تصاويره تعرض لى فى صلاتى) يعنى حواس من در نماز پرت مى‏كند يا يادگارى بت پرستى است. پس اهداف منفى و مثبت فرق مى‏كند. و اما پيرامون آپارتمان در اين زمينه مشكلاتى وجود دارد ولى اصولا زندگى ما يك زندگى اضطرارى است چون زمين كم داريم و... و زندگى در آپارتمان مثل دارد و خوردن زمين است چون اسلام مى‏گويد خانواده را طبقه دوم مسكن ندهيد و پشت بام باشند.

6- پرهيز از تجملات در منزل‏

مزاحمت آپارتمان بيشتر است در راه پله‏هاى آن فشار بيشتر است تجسس و چشم چرانى بيشتر است فساد اخلاقى و مزاحمت اجتماعى و حتى گناه بيشترى دارد و ما مثل آدمى معتاد هستيم كه گرفتار سيگار شده است و ما هم گرفتار آپارتمان شده‏ايم.

البته روايتى هم بود كه خوانديم و از وزارت مسكن گفتند چرا خواندى ما ديگر نمى‏خوانيم. ارتفاع اتاق چهار متر بيشتر نباشد درباره تجملات روايات زيادى داريم‏ «مَرَّ الْحُسَيْنُ ع بِدَارِ بَعْضِ الْمَهَالِبَهِ فَقَالَ رَفَعَ الطِّينَ وَ وَضَعَ الدِّينَ» (مستدرك‏الوسائل، ج 3، ص 467) امام حسين خانه‏اى را ديد كه خيلى مجلل بود فرمود گل‏ها را بالا برده دين خود را پايين آورد. مثل اينكه وام يا قرض گرفته گردن كج كرده يا چك كشيده است و...

حديثى داريم كه حضرت فرمود «إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ هَوَاناً أَنْفَقَ مَالَهُ فِى الْبُنْيَانِ» (مستدرك‏الوسائل، ج 3، ص 455) يا «إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ سُوءاً أَهْلَكَ مَالَهُ فِى الْمَاءِ وَ الطِّينِ» (مستدرك‏الوسائل، ج 3، ص 467) همين كه خدا كسى را مى‏خواهد خراب كند به سرش مى‏اندازد بنايى بى دليل انجام دهد و هر كس عاشق بنايى شد معلوم مى‏شود گناهى كرده است و خدا مى‏خواهد حال او را بگيرد.

و فرد نمى‏داند چه خبر است مثل اينكه بچه مزاحم مطالعه آدم باشد و يك شكلات بيندازى در اتاق ديگر تا او برود ولى بچه گمان مى‏كند كه او را دوست دارى ما هم همينطور شده‏ايم اگر يك كوپن تخم مرغ را از دست بدهيم فراموش كنيم افسوس مى‏خورديم ولى براى از دست دادن نماز جمعه و جماعت افسوس نمى‏خوريم و ما داريم قساوت قلب پيدا مى‏كنيم. پس بدانيد خدا وقتى بخواهد حال شما را بگيرد به فكرتان مى‏اندازد تا بنايى بكنيد البته نياز مساله‏اى ديگر است.

7- خانه‏اى كه براى پز دادن باشد وبال مى‏شود

قرآن درباره خانه‏ها مى‏فرمايد «أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ ريعٍ آيَهً تَعْبَثُونَ» (شعراء/ 128) آيا در دامنه‏هاى كوه براى عبث خانه بنا مى‏كنيد «وَ تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً فارِهينَ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطيعُونِ» (شعراء/ 149- 150) يعنى براى عياشى خانه مى‏سازيد بترسيد حضرت فرمود «وَ مَنْ بَنَى بُنْيَاناً رِيَاءً وَ سُمْعَهً حَمَلَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَهِ مِنَ الْأَرْضِ السَّابِعَهِ وَ هُوَ نَارٌ يَشْتَعِلُ مِنْهُ ثُمَّ يُطَوَّقُ فِى عُنُقِهِ وَ يُلْقَى فِى النَّارِ فَلَا يَحْبِسُهُ شَىْ‏ءٌ مِنْهَا دُونَ قَعْرِهَا إِلَّا أَنْ يَتُوبَ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ‏ َبْنِى رِيَاءً وَ سُمْعَهً فَقَالَ يَبْنِى فَضْلًا عَلَى مَا يَكْفِيهِ اسْتِطَالَهً بِهِ عَلَى جِيرَانِهِ وَ مُبَاهَاهً لِإِخْوَانِهِ» (وسائل‏الشيعه، ج 5، ص 338) اگر كسى براى پز دادن خانه‏اى بسازد مثلا پول در شهر پيدا كرده است و آخر فنون خانه سازى غربى را در خانه روستايى‏اش به كار برده است.

حق اين است كه چون واضح است كه او براى پز دادن خانه‏اى اين چنين در روستا ساخته است مردم روستا به او بى اعتنايى كنند حضرت مى‏فرمايد اين خانه وبال او مى‏شود و مى‏فرمايد ريا است كه‏ «مَا يَكْفِيهِ اسْتِطَالَهً بِهِ عَلَى جِيرَانِهِ وَ مُبَاهَاهً لِإِخْوَانِهِ» به همسايه‏ها مى‏خواهد افتخار بفروشد و پز بدهد اين حديث در امالى صدوق است.

8- سفارش در خريد خانه و نكوهش در فروش آن‏

فروش مسكن: در اينجا بايد از وزارت مسكن بايد تشكر كنم چون چند ماه پيش يكى از معاونين وزارت مسكن به ما جزوه‏اى را داد كه خيلى خوب بود و حديثى مى‏خواهم از اين جزوه نقل كنم. اين حديث از اين جزوه است كه اولين پولى كه جوانان بدست مى‏آورند خانه بخريد و حديث ديگر هم اين است كه آخرين چيزى كه مى‏فروشيد خانه باشد و خانه را حتى زمانى كه بدهى داريد نبايد بفروشيد و حكومت اسلامى هم حق ندارد به بدهكار بگويد خانه‏ات را بفروش.

ابن ابى عمير ظاهر از ياران امام كاظم است و آدم مهمى است در اسلام هفده نفر هستند كه اسلام گفتند هر چه اينها گفته‏اند درست است كه مرا سيل اينها مساويند است و يكى از اين افراد همين ابن عمير است و حرف بى اعتبار نمى‏زند ابن عمير است و حرف بى اعتبار نمى‏زند ابن عمير بزاز بود ولى ملّا و حديث شناس هم بود اى كاش بازاريهاى ما هم به جاى هشت هفت و نيم مى‏آمدند و نيم ساعت زودتر در مسجد جمع مى‏شدند و هر روز با اسلام هم آشنا مى‏شدند مثل اين بزاز كه رابط ميان امام كاظم و مراجع تقليد بود.

ابن عمير در آستانه ورشكستگى بود و صدها هزار درهم از كسى مى‏خواست او هم نداشت بدهد در خانه نشسته بود شخص بدهكار آمد و هزار درهم بدهكارى را براى او آورد ابن عمير پرسيد از كجا آورده‏اى؟ گفت خانه‏ام را فروختم ابن عمير گفت امام كاظم ع گفته است بدهكار را مجبور نكنيد خانه‏اش را بفروشد و اگر چه به يك درهم اين پول احتياج دارم ولى نمى‏توانم قبول كنم. پس حتى اگر طلب داريد و در مضيقه هستيد نگذاريد بدهكار خانه‏اش را بفروشد.

حديث در مورد باغ داريم كه نگذاريد كسى باغ را خانه سازى كند مگر اينكه به همين مقدار كه باغ را شهرك مى‏كند جاى ديگرى همچين باغى توليد كند و در مورد باغ حديث بسيار داريم و به تازگى اين قانون را شهرسازى وضع كرده است در مورد باغها.

9- مسكن و ماوى دادن‏

حضرت عيسى از كنار قبرى مى‏گذشت تند شد گفت صاحب اين قبر آدم گناهكارى بود و عذاب مى‏شد سال بعد هنگام عبور آرام رفت ياران از ايشان پرسيدند اين همان قبر است علت چيست؟ ايشان فرمود امسال ديگر عذاب نشد دليل را جويا شدند حضرت فرمود ايشان پسرى دارد كه دو تا اتاق داده است به يك انسان بى خانه و خدا به اين دليل عذاب‏را از پدر وى برداشته است.

چرا دانشجوها بايد خانه را به زور بگيرند و به زور پس بدهند؟ اين بدين دليل است كه در جامعه ما آدم‏هاى بى تعهد هستند وگرنه خودشان زنگ مى‏زنند كه بيست تا دانشجو بفرستيد براى من اما چون من در اين مملكت پستى ندارم كسى به حرف من گوش نمى‏دهد اين هم روى همه اين حرفها. ما وقتى به علماى تهران پيشنهاد كرديم كه برخى مساجد پررونق خانه‏اى كنار مسجد اجاره كنند چون ممكن است دانشجو شناخته شده نباشد يا پول نداشته باشد و به دلايل مختلف خانه به او ندهند ولى به آقاى محله خانه مى‏دهند آقا خانه‏اى كنار مسجد اجاره كند و بگويد سى تا دانشجو بيايند در اين خانه و بالاخره روابط بسيارى بين مسجد و اين دانشجويان بوجود مى‏آيد و اين وحدتى كه مرحوم مفتح مى‏خواست بين حوزه و دانشگاه ايجاد كند و اين دانشجو كه بين مردم و مسجد تربيت شد و چرخيد رجايى و چمران مى‏شود.

اما دانشجويى كه در دوران تحصيل با انواع مشكلات اجاره و پول و صاحب خانه درگير بود بعد از چهار سال با آخوند خوب نخواهد شد و ما اين حرف را گفتيم ولى كسى هم گوش نخواهد داد.

10- دقت در اجاره دادن خانه‏

در مورد كاروانسرا و هتل‏

روزى من تشيع جنازه‏اى را ديدم پرسيدم كيست گفتند فلانى پياده شدم بعد كمالى را ديدم گفتم پس پياده شويم چون گفتند ايشان خانه‏هايى در مشهد خريده است و او آنها را به زوار فقير امام رضا مى‏دهد تا به آنجا بروند و بار مالى خانه را از دوش زوار فقير امام رضا بر مى‏داشت است. چه اشكالى دارد براى دانشجو يا طلبه فضاى آموزشى كمك كنيم.

حديث داريم اگر كسى بميرد بعد از مرگ چند چيز براى او فايده خواهد داشت 1 قرآن 2 پسر خوب 3 حرفهاى و مقالات علمى 4 خانه‏اى بسازد براى كسانى كه در راه مانده‏اند. اجاره خانه، كسانى كه خانه اجاره مى‏دهند اگر بدانند مستاجر كار حرامى انجام مى‏دهد در گناه او شريك هستند امام صادق فرمود «عَنْ جَابِرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ يُؤَاجِرُ بَيْتَهُ فَيُبَاعُ فِيهِ الْخَمْرُ قَالَ حَرَامٌ أَجْرُهُ» (تهذيب‏الأحكام، ج 6، ص 371) يعنى توى منزل اجاره‏اى شراب مى‏سازد و مى‏فروشد امام فرمود «حَرَامٌ أَجْرُهُ» اين اجاره‏اى كه مى‏گيرى حرام است.

حال اگر خانه‏اى اجاره‏اى را مى‏داند خانه تيمى منافقين است يا در آن تارك الصلاه مى‏بيند حرام است چون حديث داريم خانه‏اى كه در آن نماز خوانه نمى‏شود قبرستان است چون خوردن و خوابيدن كار حيوانات است و مهم رابطه با خدا و محرومان است.

ناودان كوچه بايد عمودى باشد و به ديوار چسبيده باشد حديث داريم امام زمان وقتى بيايد تمام ناودانهاى افقى را عمودى مى‏كند و تمام كوچه‏هاى تنگ را هم گشاد مى‏كند و لذا داريم زمان امام زمان عده‏اى از مساجد راهپيمايى مى‏كنند كه ما حكومت امام زمان را نمى‏خواهيم. «إذا قام القائم (ع) سار إلى الكوفه فهدم بها أربعه مساجد فلم يبق مسجد على وجه الأرض له شرف إلا هدمها و جعلها جماء و وسع الطريق الأعظم و كسر كل جناح خارج فى الطريق»

(إرشاد مفيد، ج 2، ص 385) راه‏ها را گشاد مى‏كند «وَ كَسَّرَ كُلَّ جَنَاحٍ خَارِجٍ فِى الطَّرِيق» و بالكن‏ها را مى‏شكند و به همين خاطر برخى مى‏بينند سرقفلى مغازه‏شان كم شده است و راهپيمايى مى‏كنند و آدرس حديث وسائل است.

11- محكم ساختن خانه‏

وقتى مى‏خواهند بگويند خانه خراب است مى‏گويند بساز و بفروش است انسان غصه مى‏خورد كه چرا ما مسلمانها اينگونه خانه مى‏سازيم وزارت خارجه يكى از كشورهاى كفر سفارتخانه خريده است و آنها امضاء داده‏اند آن ساختمان تا صد سال طورى نشود البته انشاءالله شما كه مهندس و معمار مى‏شويد اين مشكلات را رفع نماييد.