استخاره چیست و آیا استخاره با قرآن صحیح است؟
152 بازدید
تاریخ ارائه : 9/21/2012 1:30:00 PM
موضوع: تفسیر

در مورد استخاره روايات متعددى داريم از جمله در روايتى از امام صادق عليه السلام حكايت شده است كه:

اگر كسى بدون استخاره وارد كارى شود و مورد ابتلاء و امتحان و در معرض مشكلات قرار بگيرد پاداش به او داده نمى‏شود. «1»

يا در روايت ديگرى حكايت شده: «از شقاوت و بدبختى است كه كسى عملى انجام دهد و استخاره از خدا نكند.»

با اين حال لازم است بررسى شود مفهوم استخاره چيست؟ آيا منظور از استخاره در روايات همين استخاره‏اى است كه امروزه مشهور و مصطلح است كه با «تسبيح» يا با «قرآن» انجام مى‏دهيم. يا اينكه منظور از استخاره در روايات چيز ديگرى است؟!

پاسخ:

استخاره‏اى كه در روايت آمده «طلب خير» «2» كردن از خداست يعنى هركارى را مى‏خواهيم شروع كنيم اول از خدا بخواهيم، كه خدايا! خير مرا در اين كار قرار بده! خدايا مرا در اين كار راهنمائى كن! خدايا عاقبت اين كار را ختم به خير كن! اين طلب خير كردن و استخاره كردن است مثل اينكه ما در اول هر كارى «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏» مى‏گوئيم و از خدا طلب خير مى‏كنيم اين موجب بركت مى‏شود و موجب راهنمايى خدا مى‏شود.

و از امام صادق عليه السلام حكايت شده: «اگر كسى از خدا طلب خير كند خداوند به او خير مى‏دهد «3» (اگر چه در آن كار مشكلاتى براى او واقع شود و (به ظاهر) نامطلوب باشد ولى عاقبت كار را خدا خير قرار مى‏دهد.»)

روش و چگونگى استخاره‏

در روايات از امام صادق عليه السلام حكايت شده: دو ركعت نماز بخوانيد بعد استخاره كنيد، طلب خير كنيد «4» يا با دعا طلب خير بكنيد. «5»

و در روايت ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده: اگر عبدى و بنده‏اى از خدا طلب خيرى (استخاره) كند اگر چه يك مرتبه، خداوند به او الهام مى‏كند كه چه كارى را انجام بدهد. و او را به طرف كار خير، و چيزى كه خيرش در اوست راهنمائى مى‏كند. «6»

اين همان طلب خير و استخاره كردن در هر كارى است.

ولى چيزى كه امروزه انجام مى‏شود مثل استخاره با تسبيح و مانند آن اين‏ها را بزرگان مى‏فرمايند: «نوع من القرعه‏» نوعى قرعه‏كشى است يعنى اگر كسى بين دو كار، مشورت كرد و طلب خير نمود، ولى نتوانست تشخيص بدهد كه كدام بهتر است و متحير ماند اينجا مى‏گويند استخاره كند كه «نوعٌ من القرعه‏» نوعى قرعه‏كشى است، كه اين راه را انتخاب بكنم يا آن راه را، و اين كه «قرعه راه‏حل هر مشكلى است» در قواعد فقهى هم مطرح است. «7»

استخاره با قرآن‏

از امام صادق عليه السلام حكايت شده: اگر نتوانستى كارى را تشخيص دهى قرآن را باز كن اولين چيزى كه به چشمت آمد طبق آن عمل كن. مثلًا اگر آيه‏ى بهشت بود طبقش عمل كن اگر آيه‏ى عذاب بود طبقش عمل نكن. «8»

اما در رواياتى نيز آمده كه به قرآن تفال نزنيد. «9»

تفال يعنى اينكه انسان، عاقبت چيزى را ببيند كه در فارسى از آن به فال‏گيرى تعبير مى‏شود همانطور كه فال حافظ مى‏گيرند آيا ما حق داريم با قرآن هم نوعى فال‏گيرى انجام دهيم و تفال بزنيم.

در روايات آمده است كه تفال به قرآن نزنيد.

ولى استخاره با قرآن اين است كه اگر واقعاً انسان بر سر دو راه متحيرماند بعد از طلب خير از خدا و مشورت با اهلش و ... باز هم نتوانست راهى را انتخاب كند قرآن را باز كند راهش را خدا نشان مى‏دهد.

تذكر: برخى علما نسبت به انجام همين هم اكراه دارند يا اينكه در مورد رواياتش تشكيك مى‏كنند و به تعبيرى قرآن را بزرگ‏تر از آن مى‏بينند كه در معرض چنين كارى قرار گيرد. ولى برخى نيز عمل مى‏كنند.

 

برگرفته ازآثارقرانی محمد علی رضائی

(1). بحارالانوار، ج 91، ص 222- 223

(2). باب استفعال براى طلب مى‏آيد

(3). بحارالانوار، ج 91، ص 256

(4). وسائل الشيعه، ج 5، ص 204

(5). نك: ميزان الحكمة، ج 3، ص 226 به بعد

(6). بحارالانوار، ج 91، ص 257

7). نك: القواعد الفقهيه، آية اللَّه مكارم شيرازى‏

(8). ميزان الحكمة، ج 3، ص 228 و وسائل الشيعه، ج 4، ص 875

(9). همان، ج 3، ص 228